Lila Downs
Si tú me cantas yo nunca muero Γεννημένη στην Οαχάκα του Νότιου Μεξικού από Ινδιάνα μητέρα της φυλής Mixtec και Αμερικανό πατέρα σκωτσέζικης καταγωγής, η Lila Downs έχει καταξιωθεί τα τελευταία χρόνια ως μια από τις κορυφαίες ερμηνεύτριες παγκοσμίως. Σπούδασε μουσική (συμπεριλαμβανομένης της όπερας και της τζαζ) στη Μιννεσότα και την Oαχάκα, γεγονός, που σε συνδυασμό με τα πλούσια φυσικά φωνητικά της προσόντα, την έχουν κάνει να εντυπωσιάζει σε ευρύτατη γκάμα ρεπερτορίου.
Στο Μεξικό επικεντρώθηκε στις αρχαίες, αλλά και στις σύγχρονες μουσικές παραδόσεις των προγόνων της, οι οποίες αποτελούν τα βασικά νήματα στο πλούσιο και απόλυτα προσωπικό μουσικό της χαλί, το οποίο περιλαμβάνει κι επιρροές από την τζαζ, τα μπλοyζ και πλειάδα μουσικών παραδόσεων άλλων χωρών.
Από 8 χρονών τραγουδούσε τραγούδια των mariachi, (μουσικοί του δρόμου με κιθάρες, κιθαρόνια, βιολιά και τρομπέτες), ενώ στα 14 ξεκίνησε μαθήματα τραγουδιού στο Los Angeles, συνέχισε στην Oaxaca City, στην σχολή Καλών Τεχνών και επέστρεψε στην Μινεσότα, για να σπουδάσει φωνητική και ανθρωπολογία στο University of Minnesota. Τα πρώτα δύο χρόνια που σπούδαζε κλασσικό τραγούδι, άρχισε να αναρωτιέται και να ψάχνει τη δική της φωνή και να βιώνει τις απογοητεύσεις που βιώνουν συνήθως τα ανήσυχα πνεύματα.
Στην διαδικασία των προσωπικών της αναζητήσεων γύρισε την Αμερική ως hippy, έγινε Deadhead ακολουθώντας τους Grateful Dead και ζούσε φτιάχνοντας και πουλώντας κοσμήματα. Δεν τραγουδούσε καθόλου για δύο χρόνια.
Στην συνέχεια, γύρισε στο πανεπιστήμιο στην Μινεσότα, όπου πήρε τα δύο πτυχία, της ανθρωπολογίας και της φωνητικής, και άρχισε να ενθουσιάζεται με την κουλτούρα της μητέρας της, γεγονός που την έφερε και πίσω στη μουσική. Επέστρεψε στην Oaxaca, όπου ζούσε η μητέρα της, και άρχισε να αναζητά τις ρίζες της.
Εκεί γνώρισε τον jazz πιανίστα Paul Cohen, με τον οποίο ξεκίνησε «μουσικές» και προσωπικές σχέσεις. Άρχισαν να φτιάχνουν μαζί μουσική. Μουσική με επιρροές από jazz, αλλά κυρίως παραδοσιακά στοιχεία του Μεξικό… Έχει ηχογραφήσει 5 προσωπικά album (1997 – La sandunga, 2000 – Tree of life –με στίχους στις τοπικές διαλέκτους mixtec και zapotec- 2001 – La linea -αφιερωμένο στους παράνομους λατίνους πρόσφυγες στις παρυφές των ΗΠΑ-, 2004 – Una Sangre και 2006 – La cantina – Με τραγούδια rancheras) και μια συμμετοχή στο soundtrack της ταινίας FRIDA, αφιερωμένο στην ζωή της μεξικανής ζωγράφου Frida Kalho.
Τραγουδώντας στα ισπανικά, τα αγγλικά και σε διάφορες ινδιάνικες διαλέκτους, έχει εκσυγχρονίσει με μοναδικό τρόπο, σε κοινή πορεία πάντα με τον σύντροφό της στη μουσική και τη ζωή, Paul Cohen, κλασικά μεξικάνικα και λάτιν κομμάτια (“La Bamba”, “La Cucaracha”, “La Llorona”, “Quizas, Quizas”, “Besame Mucho”), ενώ αποδίδει και τις σπουδαίες δικές της συνθέσεις. Oι στίχοι είναι επηρεασμένοι από την παράδοση και τους σοφούς συμβολισμούς της και τα σύγχρονα προβλήματα των μειονοτήτων, με τα ανθρώπινα δικαιώματα και την αξιοπρέπεια για τις λατινοαμερικάνες γυναίκες, να αποτελούν βασικά σημεία αναφοράς.
Aυτό που χαρακτηρίζει τη Lila Downs είναι η εντυπωσιακή της εμφάνιση και σκηνική παρουσία (με παραδοσιακής έμπνευσης, πολύχρωμα ρούχα, πλειάδα κοσμημάτων και πλούσιες κοτσίδες) και η άκρως συναισθηματική ερμηνεία, με εντυπωσιακές εναλλαγές και μεταπηδήσεις οκτάβων.
“Βουτηγμένο” στο συναίσθημα, το κορμί της πάλλεται, ως πλήρης ενσάρκωση του πνεύματος της μουσικής της. Πλαισιωμένη από μία εξαιρετική μπάντα από Λατινοαμερικανούς και Αμερικανούς σολίστ, η Lila Downs έχει “αλωνίσει” τα κορυφαία θέατρα και φεστιβάλ όλου του κόσμου. Η παρουσία της, η φωνή της και η προσωπικότητά της, είναι τόσο μοναδικές, που εύκολα μετατρέπουν σε φανατικούς θαυμαστές όσους την έχουν δεί ζωντανά.
Llorona