Μάρκος Βαμβακάρης
Ο Συριανός ρεμπέτης
Γεννήθηκε στις 10 Μαΐου του 1905 στον συνοικισμό Σκαλί της Άνω Χώρας της Σύρου από οικογένεια καθολικών. Οι γονείς του ήταν φτωχοί αγρότες και ήταν ο πρωτότοκος από έξι αδέλφια. Ο παππούς του έγραφε τραγούδια και ο πατέρας του έπαιζε πίπιζα. Για το θρήσκευμά του απέκτησε αργότερα και το παρατσούκλι “Φράγκος”.
Σε ηλικία 12 ετών ο Βαμβακάρης έφυγε από τη Σύρο και πήγε στον Πειραιά, όπου αργότερα τον ακολούθησε και η οικογένεια του. Εκεί ασχολήθηκε με διάφορα επαγγέλματα όπως φορτοεκφορτωτής, εργάτης σε ορυχείο γαιάνθρακα, λούστρος, εφημεριδοπώλης, εργάτης σε κλωστήρια, και περίπου το 1925 ως εκδορέας. Εκεί έμαθε μπουζούκι και άρχισε να γράφει τραγούδια, εντυπωσιάζοντας με την ταχύτητα που έμαθε το όργανο αυτό και με την ικανότητά του.
Συμμετείχε μαζί με το Γιώργο Μπάτη, το Στράτο Παγιουμτζή και Ανέστη Δελιά στο πρωτοποριακό για την εποχή μουσικό σχήμα που ονομάρτηκε “Η Τετράς η ξακουστή του Πειραιώς”. Tο 1933 με την πιεστική παρότρυνση του Σπύρου Περιστέρη o Μάρκος Βαμβακάρης κυκλοφόρησε την πρώτη ηχογράφηση με μπουζούκι στην Ελλάδα, το “Καραντουζένι” (”Να ‘ρχόσουνα ρε μάγκα μου”). Η περίοδος λίγο πριν το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο είναι ίσως η παραγωγικότερή του. Μεταξύ άλλων το 1935 γράφει τη “Φραγκοσυριανή”, το γνωστότερο ίσως τραγούδι του.
Μετά την απελευθέρωση και κατά την περίοδο 1948-1959 περνάει δύσκολες ώρες, καθώς η ελληνική μουσική βιομηχανία φέρεται προκλητικά αχάριστα στον πρωτοπόρο του μπουζουκιού αφού θεωρείται “ξεπερασμένος”. Περνάει σοβαρές περιπέτειες με την υγεία του και την οικονομική του κατάσταση ενώ αφορίζεται από την Καθολική Εκκλησία (ο αφορισμός τουπου ήρθη το 1966). Αυτά μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ‘50, όταν μετά από πρωτοβουλία του Τσιτσάνη, κυκλοφορούν παλιά και καινούρια τραγούδια του Βαμβακάρη, τραγουδισμένα από τον ίδιο και από καλλιτέχνες όπως ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, η Καίτη Γκρέι, η Άντζελα Γκρέκα, ο Στράτος Διονυσίου, κ.ά.. Έτσι αποκαθίσταται, κερδίζει ξανά την καταξίωση και αναγνωρίζεται σαν η μεγαλύτερη φυσιογνωμία του ρεμπέτικου.
Ο Βαμβακάρης πέθανε στις 8 Φεβρουαρίου του 1972 σε ηλικία 66 ετών.
Τα ζηλιάρικά σου μάτια μ’ έχουν ξετρελάνει
Δε λογάριασα παλάτια, σκλάβο μ’ έχουν κάνει
Μαραζώνω, σαν το κεράκι λιώνω
Με παιδεύεις, γιατί δεν μ’ αγαπάς
Σε αγάπησα στ’ αλήθεια και για σένα κλαίω
Έχω φλόγα μες στα στήθια κι άκου που στο λέω
Η ματιά σου, η άστατη καρδιά σου
μου ’χει πάρει το δόλιο μου μυαλό
Είναι κρίμα να μ’ αφήνεις μόνος μου να λιώνω
Μαύρη συντροφιά μου δίνεις μοναχά τον πόνο
Σε λατρεύω, σε χαϊδεύω
μην κακιώνεις γιατί θα τρελαθώ